Fluor w paście do zębów – wróg czy sprzymierzeniec Twojego uśmiechu?

Jedni uważają go za skuteczną ochronę przed próchnicą, inni za zagrożenie dla zdrowia. Fluor w paście do zębów wywołuje skrajne emocje. Odsianie rzetelnych informacji od mitów nie jest łatwe bez posiadania specjalistycznej wiedzy. Właśnie dlatego w tym artykule wyjaśniamy, czym jest fluor, jak działa na zęby i czy rzeczywiście może nam zaszkodzić.

Fluor w stomatologii

Historia wykorzystywania fluoru w stomatologii sięga początków XX wieku, kiedy to dostrzeżono związek między wysoką naturalną zawartością tego pierwiastka w wodzie pitnej i rzadszą zapadalnością na próchnicę. W efekcie już w 1945 r. USA przystąpiły do fluoryzacji, a w 1955 r. na rynek trafiła pierwsza, klinicznie przebadana pasta do zębów z dodatkiem fluorku cyny – Crest. Obecnie składnik ten znajdziemy również w płynach do ust, niciach dentystycznych, a nawet lakierach używanych w gabinetach stomatologicznych.

Działanie fluoru na zęby polega przede wszystkim na wzmacnianiu szkliwa. Choć jest ono najtwardszą tkanką w ludzkim organizmie, to jednak może ulegać uszkodzeniom (głównie pod wpływem kwasów produkowanych przez bakterie).

Fluor chroni szkliwo na trzy sposoby:

1. Ogranicza działanie bakterii.
2. Utrudnia bakteriom przyleganie do szkliwa i zdolność do wytwarzania kwasów.
3. Współtworzy fluoroapatyt – związek chemiczny zwiększający odporność szkliwa na kwasy.

Zalety fluoru w paście do zębów nie ograniczają się do wymienionych sposobów ochrony szkliwa. Składnik ten wpływa również na jego odbudowę.

Fluor a remineralizacja szkliwa

Pierwiastek ten przeciwdziała odwapnianiu i wspiera odbudowę mikrouszkodzeń, jakim każdego dnia ulegają nasze zęby.

Fluor a zdrowie zębów

Skuteczność stosowania pasty do zębów z fluorem w zapobieganiu próchnicy została potwierdzona badaniami. Efekt ten jest uzależniony od stosowania odpowiedniego stężenia fluoru w paście (co najmniej 1000 ppm) i regularności, czyli szczotkowania zębów dwa razy dziennie (lub częściej).*

Czym może się skończyć rezygnacja z pasty z fluorem? Jeśli pierwiastek ten nie jest dostarczany innymi sposobami (np. gdy nie znajdziemy go w wodzie pitnej), możemy się spodziewać postępującego pogorszenia stanu zębów.

Skutki niedoboru fluoru dla zębów to:

• Większa wrażliwość na działanie kwasów – a co za tym idzie, uszkodzenia szkliwa.
• Szybsze powstawanie ubytków – relacja fluor a próchnica jest doskonale znana dentystom: im lepsze środowisko do rozwoju bakterii, tym dotkliwiej mogą ucierpieć zęby.
• Nadwrażliwość zębów – osoba z niedoborem fluoru może odczuwać ostry ból przy spożywaniu ciepłych, zimnych lub słodkich pokarmów, a nawet przy wdychaniu ustami chłodnego powietrza.
• Przebarwienia i matowienie szkliwa – na zębach pojawiają się wówczas białe plamy, a szkliwo traci swój naturalny połysk.

Czy fluor jest szkodliwy?

Część pacjentów uważa, że wymienione wcześniej objawy są mniej uciążliwe niż potencjalne szkody, jakie może wyrządzić fluor. Warto zatem jednoznacznie odpowiedzieć na często padające pytanie: czy fluor w paście jest bezpieczny?

Krótko mówiąc – tak. Dawki stosowane w produktach do higieny jamy ustnej przeznaczonych do samodzielnego stosowania są tak dobrane, aby nie powodować zagrożenia zdrowia. Nic nie grozi nam nawet wówczas, jeśli od czasu do czasu zdarzy nam się połknięcie odrobiny pasty do zębów z fluorem – osiągnięcie toksycznego stężenia fluoru wymagałoby zjedzenia znacznie większej ilości tego produktu za jednym razem.

Skąd zatem biorą się zdradzające nadmiar fluoru skutki uboczne? Najczęściej ich przyczyną nie są wcale produkty do pielęgnacji jamy ustnej. Czynnikami ryzyka są np.:

• Picie wody źródlanej lub mineralnej, która jest naturalnie bogata we fluor.
• Stosowanie suplementów bez konsultacji z lekarzem.

Przeważnie takie zmiany mają łagodny charakter, jak w przypadku zależności fluor w paście a fluoroza, kiedy to na zębach pojawiają się białe i przezroczyste przebarwienia.

Pasty z fluorem czy bez – które wybierać?

Fluor w paście do zębów ułatwi utrzymanie szkliwa w dobrej kondycji, warto więc wybierać produkty, które po prostu go zawierają w odpowiednim stężeniu. Doceniając rolę fluoru, nie można jednak uznawać go za cudowną tarczę. Na skuteczną ochronę zębów przed próchnicą składa się cały szereg działań pielęgnacyjnych i prewencyjnych – w tym regularne mycie i nitkowanie zębów oraz odbywanie okresowych kontroli stomatologicznych.

* Cury JA, Tenuta LM. Evidence-based recommendation on toothpaste use. Braz Oral Res. 2014;28 Spec No:1-7. doi: 10.1590/S1806-83242014.50000001. Epub 2014 Jan 24. PMID: 24554097; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24554097/